29.hafta geride kalırken zirve yarışı yeniden alevlendi. Hakem yönetimlerinde kart ve faul tercihlerindeki standart sapma dikkat çekiciydi. Benzer pozisyonlarda sergilenen farklı kart tercihleri ve hatalı kartlarla oyuncuların cezalı duruma düşmesi, hakem performanslarındaki öne çıkan olumsuzluklardı.

Skoru değiştiren büyük hataların azlığı teselli olsa da; bir kaç hakemde gözlemlediğim fiziksel/mental formsuzluk ve disiplin kararlarındaki istikrarsızlık, bu haftanın zayıf notları olarak kayda geçti.

Haftanın Hakemi: Oğuzhan Çakır
Haftanın Hayal Kırıklığı: Çağdaş Altay

Galatasaray - Kocaelispor: Oğuzhan Çakır
Oğuzhan Çakır, oyunun genelinde kontrollü bir yönetim sergiledi. 22.dakikada Kocaelispor’un penaltı beklediği pozisyonda hakemin "devam" kararı yerindeydi. Lucas Torreira’nın rakibine yönelik müdahalesi, penaltıyı gerektirecek bir ihlal barındırmıyordu.

28.dakikada veza sahası içindeki ikili mücadelede Sissoho’nun Jakobs’u ittiğine dair bir kanıt yoktu. Hakemin penaltı noktasını göstermemesi doğru karardı 59.dakikada Serdar Dursun ile Jakobs arasında yaşanan pozisyon, futbolun doğal teması sınırları içerisindeydi. Burada da penaltı beklentisi yersizdi.

72.dakikada Petkovic’in kaydettiği golde ofsayt yoktu. Pozisyon temiz, gol kararı nizamiydi.

Kayserispor - Fenerbahçe: Ali Yılmaz
Maç Ali Yılmaz adına düşük stresli ve yönetilmesi görece kolay başladı. İlerleyen dakikalarda hakemin kart ve faul tercihlerindeki standart sapmaları eleştiri konusu olacak seviyedeydi. Saha içerisinde Makarov ile Gendouzi arasında yaşanan gerginlikte Ali Yılmaz, yardımcılarının uyarısıyla Makarov’u sarı kartla cezalandırdı. Ancak bu karar, bence hatalıydı.

Pozisyon analiz edildiğinde; Makarov’un top için mücadele etmediği bir anda doğrudan rakibini hedef alarak kasti bir eylemde bulunduğu net bir şekilde görülüyor. Oyun Kuralları bu konuda son derece nettir: Bir oyuncu, top için mücadele etmediği sırada; rakibinin yüzüne veya kafasına vurduğunda, kullanılan güç "önemsiz" düzeyde değilse bu eylem şiddetli hareket olarak değerlendirilir ve karşılığı doğrudan kırmızı karttır. Makarov’un bu bilinçli hamlesi sarı kartla değil, kırmızı kartla cezalandırılmış olsa çok daha doğru olurdu.

Alanyaspor - Trabzonspor: Mehmet Türkmen
Mehmet Türkmen, geçtiğimiz haftadaki tutuk performansını bu maça da taşıyarak formsuz bir görüntü sergiledi. Saha içindeki enerjisinin düşük olması yönetimini doğrudan etkilerken; faul ve kart tercihlerindeki standart, beklentilerin oldukça altında kaldı. Özellikle yer alma konusundaki hataları ve ilk yarıyı bitiriş şekli, kariyer basamaklarını hızla tırmanan bir hakem için oldukça düşündürücüydü.

Maçın 62. dakikasında ceza sahası içindeki kritik pozisyonda Nwakaeme topu elle oynadı. Ancak hakem ve yardımcı hakem, hatalı bir açıyla yanılarak ihlali hücum oyuncusunun gerçekleştirdiğini düşündü. Bu noktada VAR, yerinde bir müdahaleyle hakemi izleme noktasına davet etti. İnceleme sonrası verilen penaltı kararı, oyunun adaleti açısından gecikmiş ama doğru bir karardı.

Beşiktaş - Antalyaspor: Adnan Deniz Kayatepe
Müsabaka genelinde oyunun kontrolünü elinde tutan hakem, futbol kamuoyu tarafından kabul gören, standart bir yönetim sergiledi. Karşılaşmada kaydedilen gollerin tamamı nizamiydi; skorun değiştiği bu anlarda hakem kararlarını tartışmaya açacak herhangi bir ihlal ya da tereddüt yaşanmadı. 19.dakikada Veysel’in eline temas eden topta hakemin "devam" kararı oldukça yerindeydi. Pozisyonun doğal akışı içerisinde penaltı ihlalinden söz etmek mümkün değildi.

90+1.dakikada Veysel’in ceza sahası içinde yerde kaldığı pozisyonda hakem oyunu devam ettirdi. Her ne kadar hakem takdirine saygı duysak da, pozisyonun dinamiği ve müdahalenin şiddeti göz önüne alındığında; bu noktada penaltı kararı verilmesinin "oyun kuralı" ruhuna çok daha uygun olacağı kanaatindeyim.

Başakşehir - Gençlerbirliği: Ali Şansalan
Süper Lig’de uzun süreli bir aranın ardından tekrar düdük çalan hakemin, sahaya yansıyan moralsiz görüntüsü dikkatlerden kaçmadı. Fiziksel olarak durağan bir profil çizen ve koşu mesafelerinde yetersiz kalan hakem, faul ve kart tercihlerinde de belli standart sapmalarıyla maçı tamamladı. Her ne kadar müsabakanın genel sonucuna doğrudan etki edecek majör bir hata yaşanmasa da disiplin uygulamalarındaki tutarsızlıklar ön plandaydı.

Konyaspor - Fatih Karagümrük: Oğuzhan Aksu
Hakem yönetimi açısından haftanın en sorunsuz ve rahat geçmeye aday müsabakalarından biri geride kaldı. Hakem, maçın skoruna doğrudan etki edecek majör bir hata yapmadan doksan dakikayı tamamlamayı başardı. Ancak genel yönetimindeki başarısına rağmen; faul kararlarındaki istikrarı ve kart disiplini konusundaki standardı, maalesef vasatın üzerine çıkamadı.

Göztepe - Kasımpaşa: Çağdaş Altay
Hakemin performansı yetersizdi. Yaptığı hatalar maçın gidişatına önemli ölçüde etkiledi. 29. dakikada Heliton Benedyczak ikili mücadelesinde hakemin devam kararının doğru olduğu fikrindeyim

72. dakikada Göztepe penaltı beklerken yardımcı hakem ofsayt bayrağı kaldırdı. Hakem de oyuna ofsaytla başladı. Bu önemli bir hataydı. Ofsayt henüz gerçekleşmemişken Kasımpaşalı savunma oyuncusu Göztepeli hücum oyuncusunu düşürmüştü. İlk ihlal değerlendirilip penaltı kararı verilmesi gerekirdi.

78. dakikada Göztepe hücumunda Jefferson yerde kaldı, hakem doğru bir devam kararı verdi. Fakat VAR’ın gereksiz bir müdahalesiyle hakem kenara geldi. Hatalı bir penaltıya hükmetti. Çünkü Jefferson savunma oyuncusunu çekerek ilk faulü yapan oyuncuydu. 94. dakikada Kerem Demirbay ikinci sarı kartla oyundan atıldı. Hakeme karşı yaptığı bu saygısız davranış direk kırmızı kart olmalıydı.

Eyüpspor - Samsunspor: Yasin Kol
Haftanın en iyilerinden biriydi. Bir çok kritik karar verdi. Tamamında haklıydı. 10.dakikada Eyüpspor’da Metehan penaltı bekledi hakemin devam kararı doğruydu. 30. dakikada Samsunspor hücumunda bu kez Ndiaye penaltı bekledi. Hakemin devam kararı yine doğruydu.

45.dakikada Eyüpspor’un kazandığı penaltı doğruydu. 61.dakikada Radu’nun gördüğü ikinci sarı karttan kırmızı kart doğruydu.

63.dakikada Samsunspor’un faul gerekçesiyle iptal edilen golünde de hakem yanılmadı. İptal kararı doğruydu.

Rizespor - Gaziantep FK: Ozan Ergün
Hakem açısından genel itibarıyla düşük zorluk derecesinde ve kontrol altında geçen bir müsabaka izledik. Ancak oyunun büyük bölümündeki sakinliğe rağmen, skor tabelasını doğrudan etkileyen kritik anlarda hakemin yorum gücü devreye girdi. Maçın 81. dakikasında Rizespor’u öne geçiren gol pozisyonu, kamuoyunda "faul" tartışmalarını da beraberinde getirdi. Pozisyonun dinamiği ve oyuncuların temas düzeyleri dikkate alındığında; hakemin oyunu devam ettirerek golü geçerli sayma kararının, pozisyonun doğasına daha uygun ve yerinde bir tercih olduğu kanaatindeyim.

Galatasaray-Kocaelispor mücadelesinde düdük çalan Oğuzhan Çakır, oyunun genelinde kontrollü bir yönetim sergilese de bazı tartışmalı pozisyonlarda dikkatleri üzerine çekti. 22. dakikada Kocaelispor’un penaltı beklediği pozisyonda hakemin ‘devam’ kararı yerindeydi.

Torreira’nın rakibine yönelik müdahalesi, penaltıyı gerektirecek bir ihlal barındırmıyordu.

28. dakikada ceza sahası içindeki ikili mücadelede Sissoho’nun Jakobs’u ittiğine dair bir kanıt yoktu. Hakemin penaltı noktasını göstermemesi doğru karardı.

59. dakikada Serdar Dursun ile Jakobs arasında yaşanan pozisyon, futbolun doğal teması sınırları içerisindeydi. Burada da penaltı beklentisi yersizdi.

72. dakikada Petkovic’in kaydettiği golde ofsayt yoktu. Pozisyon temiz, gol kararı nizamiydi.

Maç Ali Yılmaz adına düşük stresli ve yönetilmesi görece kolay başladı. İlerleyen dakikalarda hakemin kart ve faul tercihlerindeki standart sapmaları eleştiri konusu olacak seviyedeydi. Saha içerisinde Makarov ile Guendouzi arasında yaşanan gerginlikte Ali Yılmaz, yardımcılarının uyarısıyla Makarov’u sarı kartla cezalandırdı. Ancak bu karar, bence hatalıydı. Pozisyon analiz edildiğinde; Makarov’un top için mücadele etmediği bir anda doğrudan rakibini hedef alarak kasti bir eylemde bulunduğu net bir şekilde görülüyor.

Kural net

Oyun kuralları bu konuda son derece nettir: Bir oyuncu, top için mücadele etmediği sırada; rakibinin yüzüne veya kafasına vurduğunda, kullanılan güç önemsiz düzeyde değilse bu eylem şiddetli hareket olarak değerlendirilir ve karşılığı doğrudan kırmızı karttır. Makarov’un bu bilinçli hamlesi sarı kartla değil, kırmızı kartla cezalandırılmış olsa çok daha doğru olurdu.

Göztepe-Galatasaray randevusu, hakem Alper Akarsu adına beklentilerin aksine oldukça sakin bir tempoda geçti. Karşılaşma boyunca oyunun kaderini tayin edecek kritik bir pozisyonla karşılaşmayan Akarsu; ne tartışmalı bir penaltı kararıyla ne de skorun gidişatını sarsacak bir gerilimle sınandı.

Bazı faul hataları göze çarpsa da kararlarındaki genel doğruluk payı standartların üzerindeydi. Ancak disiplin yönetimi noktasında tam istikrardan bahsetmek güç. Maçta kartına yalnızca bir kez başvuran Akarsu, orada da isabetli bir tercih yapamadı.

Hatalı yaklaşım...

Barış Alper’e itiraz gerekçesiyle gösterdiği sarı kart, oyunun doğal akışı ve hakem iletişimi açısından hatalı bir yaklaşımdı. Öte yandan, kartını kullanması gereken iki net pozisyonu ise atladığını söyleyebilirim. Neticede; skora etki edecek majör bir hatadan kaçınan ve tartışmaların odağına yerleşmeyen bir yönetimle son düdüğü çaldı. Alper Akarsu için “rahat ve sorunsuz” bir mesai geride kaldı.

Yasin Kol, 90 dakika boyunca oyunun kontrolünü elinde tutmayı başararak, zorluk derecesi yüksek bir sınavı geride bıraktı. Maçın genelinde sergilediği yönetim, bazı ufak hatalara rağmen kendi içinde bir standart barındırması bakımından değerliydi. Ancak tecrübeli hakemin, kaleci Ersin’in oyunun temposunu düşürmeye yönelik hareketlerine gösterdiği müsamaha ve zaman zaman çok düşük yoğunluklu temaslarda düdüğüne başvurması, oyun akışının yer yer kesilmesine neden oldu. 56. dakikada Fenerbahçe’nin ağlara giden topunda yardımcı hakemin gözünden kaçan açık ofsaytı, VAR yerinde bir müdahaleyle düzelterek maçın skoruna doğrudan etki edecek bir hatayı önledi. 68. dakikada Guendouzi’nin eline çarpan topta penaltı beklentilerinin karşılık bulmaması, kuralın ruhuna uygundu; zira takım arkadaşının uzaklaştırmak istediği topun yakın mesafeden kola gelmesi ihlal olarak değerlendirilemezdi. Kart standartları açısından 52. dakikada Ndidi’ye çıkan kart tartışmaya açık olsa da Nene, Rıdvan ve son anlardaki Agbadou kararları yerindeydi.

Penaltı kararı doğru

Özellikle 81. dakikada Oosterwolde’nin sarı kart gördüğü pozisyonda, Beşiktaş’ın etkili hücumunun avantaj kuralıyla devam ettirilmemesi hakemin hanesine eksi puan olarak yazıldı. Uzatma dakikalarında ise Agbadou’nun Nene’yi süpürdüğü pozisyonda verilen penaltı kararı teknik olarak kusursuzdu; oyuncu topa dokunmuş olsa dahi kaymaya devam ederek rakibinin hamle şansını tamamen ortadan kaldırmıştı. Yasin Kol, 90 dakika sonunda maçın kaderini değiştirecek majör bir hata yapmadan sahayı terk etmeyi başardı.

Trabzonspor - Galatasaray derbisinde hakem Cihan Aydın, sonuca doğrudan tesir edecek büyük bir hataya imza atmadı ancak "denizi geçip derede boğulan" bir yönetim sergiledi. Maçın genelinde faul standardını bir türlü oturtamayan Aydın, olmayan pozisyonlarda düdük çalarken, avantaj kuralını uygulamada sınıfta kaldı. Özellikle zaman yönetimi konusundaki zafiyeti ve Trabzonspor kalecisi Onana’nın oyunu yavaşlatma çabalarına, elindeki topu uzun süre oyuna sokmamasına maç boyu sessiz kalması, oyunun temposuna balta vurdu.

Lemina'ya kartı atladı

20. dakikada Ozan Tufan’ın, Barış Alper’in ayağına bastığı pozisyonda gösterilen sarı kart ne kadar doğruysa, 28. dakikada Trabzonspor hücumunda Ozan’ı düşüren Lemina’nın avantaj sonrası sarı kartla cezalandırılmaması o kadar hatalıydı.

Nedenini anlayamadık

51. dakikada Barış Alper’in Pina’ya kayarak yaptığı kontrolsüz müdahalede sarı kart kararı yerindeydi. Ancak VAR’ın, nedenini anlamlandırmakta güçlük çektiğimiz "izleme" tavsiyesi çok çok gereksizdi. Cihan Aydın’ın ekran başında kararının arkasında durması, VAR’ın hatalı müdahalesine boyun eğmemesi gecenin en dirayetli hareketiydi.

Otoritesini korudu

77. dakikada Pina’nın Barış Alper’e müdahalesinde Aydın’ın sarı kartı isabetliydi. 79. dakikada Abdülkerim Bardakcı’nın itirazdan gördüğü kart, hakem otoritesini koruma adına doğru bir karardı. Abdülkerim'in maç sonu gerginlikte ikinci sarı kartı görerek ihraç olduğunu maçtan sonra öğrendik.

Maçın hakemi Batuhan Kolak çok fazla kritik karar vermek zorunda kalmadığı bir maç yönetti.

Müsabakanın 43. dakikasında Agbadou ile Ben Ouanes arasındaki ikili mücadelede, Ben Ouanes kısa süreli sakatlık geçirdi. Bu pozisyonda Agbadou’nun müdahalesinin, rakibine yönelik doğrudan bir basma eyleminden ziyade, kazara gerçekleşen bir temas olduğu kanaatindeyim. Dolayısıyla hakemin kart değerlendirmesine başvurmaması yerinde bir tercihti.

Maçın 53. dakikasında, Beşiktaş ceza sahası içerisinde Arous topu kafasıyla oynamaya çalışırken, Murillo ayağıyla rakibinin yüzüne kontrolsüz bir müdahalede bulundu. Hakemin bu pozisyonda tereddütsüz şekilde beyaz noktayı göstermesi ve beraberinde çıkardığı sarı kart kararı, oyun kuralları açısından son derece isabetliydi.

Fenerbahçe ile Gaziantep FK arasındaki mücadele, her iki takım oyuncularının sergilediği sportmen tutum sayesinde oldukça sakin bir atmosferde geçti. Maçın genelinde hakem Kadir Sağlam’ı zorlayacak veya oyunun kontrolünü sarsacak bir gerginlik yaşanmadı. Maçta tartışılacak tek bir pozisyon vardı. 49. dakikadaki pozisyonda tüm sorumluluk günahıyla sevabıyla VAR koltuğundaki Erkan Engin’e aitti. Gaziantep FK atağında Asensio’nun ceza sahası içinde topa elle müdahale ettiği gerekçesiyle Kadir Sağlam izleme tavsiyesiyle monitöre davet edildi. Ancak burada kritik bir “yönlendirme” hatası göze çarptı: Hakeme pozisyon sadece tek bir açıdan izletilerek penaltı kararı aldırıldı.

Oysa farklı kamera açıları dikkatle incelendiğinde, topun elle temas ettiği iddiası net bir kanıta dayanmıyor. Hakeme izletilen kısıtlı görüntünün yanıltıcı olma ihtimali oldukça yüksek. Şahsi kanaatim; mevcut tüm açılar bir arada değerlendirildiğinde, pozisyonun bir el ihlali olduğuna dair ikna edici bir kanıt yok. Bu karar, günahıyla sevabıyla sahadaki hakem ile VAR odasındaki hakemin ortak değerlendirmesiyle alındı ancak VAR prensiplerine tam olarak uyan bir karar olmadı.